Tổng quan dự án
Dự án thiết kế và triển khai hệ thống IoT giám sát hệ thống điện mặt trời có công suất 1.2 MW cho một nhà máy công nghiệp tại Việt Nam.
Thách thức chính
- Thu thập dữ liệu từ nhiều nguồn: Hệ thống cần thu thập dữ liệu từ đồng hồ năng lượng, cảm biến và các thiết bị điện liên quan đến hệ thống điện mặt trời.
- Giao tiếp Modbus: Các thiết bị giao tiếp qua Modbus RTU và Modbus TCP, nên dữ liệu cần được đọc và xử lý chính xác.
- Xử lý và mapping dữ liệu: Dữ liệu thô cần được parse, chuẩn hóa, mapping và lưu trữ trong một cấu trúc sạch trước khi hiển thị.
- Khả năng sử dụng dữ liệu dài hạn: Hệ thống cần hỗ trợ cả giám sát thời gian thực và phân tích lịch sử, xử lý sự cố, so sánh và báo cáo.
- Dashboard dễ sử dụng: Đội vận hành cần di chuyển dễ dàng từ màn hình tổng quan hệ thống đến thông tin chi tiết từng đồng hồ mà không bị rối.
Giải pháp đã triển khai
Đồng hồ / Cảm biến (Modbus RTU/TCP)
- Đồng hồ điện và cảm biến thu thập các giá trị thời gian thực từ hệ thống điện mặt trời, bao gồm công suất tác dụng, công suất phản kháng, công suất biểu kiến, điện năng, điện áp, dòng điện, tần số và hệ số công suất.
- Dữ liệu được thu thập qua Modbus RTU hoặc Modbus TCP tùy theo thiết bị và giao diện truyền thông.
Node-RED
- Node-RED chạy trên Raspberry Pi 5 và đóng vai trò là tầng xử lý dữ liệu.
- Node-RED kết nối đến các đồng hồ qua Modbus RTU/TCP, đọc dữ liệu thô, xử lý giá trị, mapping về cấu trúc thống nhất và gửi dữ liệu đã chuẩn hóa vào database.
InfluxDB
- InfluxDB được dùng làm cơ sở dữ liệu time-series.
- Dữ liệu được lưu cùng timestamp chính xác, phù hợp cho giám sát thời gian thực, xem xu hướng lịch sử và lập báo cáo.
- Cấu trúc database được thiết kế rõ ràng, có khả năng mở rộng khi cần thêm thiết bị hoặc thông số đo mới.
Grafana (Giao diện người dùng)
- Grafana được dùng để xây dựng giao diện người dùng.
- Dashboard cho phép theo dõi hệ thống điện mặt trời từ tổng quan đến chi tiết, bao gồm sản lượng điện mặt trời, công suất lưới, tải tiêu thụ, giá trị từng pha, điện áp, dòng điện, tần số và hệ số công suất.
- Người dùng cũng có thể xuất dữ liệu từ Grafana để phục vụ báo cáo và phân tích chuyên sâu.
Đồng hồ / Cảm biến → Node-RED → InfluxDB → Grafana
Đồng hồ / Cảm biến
Thu thập dữ liệu điện và môi trường từ hệ thống điện mặt trời qua Modbus RTU/TCP.
Node-RED
Đọc dữ liệu thiết bị, xử lý giá trị thô, chuẩn hóa payload và điều hướng dữ liệu sạch.
InfluxDB
Lưu dữ liệu time-series kèm timestamp cho xu hướng thời gian thực, lịch sử và báo cáo.
Grafana
Cung cấp dashboard từ tổng quan hệ thống đến phân tích chi tiết từng đồng hồ.
Tầng xử lý dữ liệu - Node-RED
- Được chạy trên Raspberry Pi 5 và đóng vai trò là tầng xử lý trung tâm của hệ thống giám sát.
- Kết nối đến các đồng hồ điện qua Modbus RTU và Modbus TCP. Sau khi đọc dữ liệu, Node-RED xử lý giá trị thô, áp dụng mapping cần thiết, chuẩn hóa cấu trúc payload và gửi dữ liệu cuối cùng vào database để lưu trữ.
Tầng lưu trữ - InfluxDB
InfluxDB được sử dụng làm database vì nền tảng này được thiết kế cho dữ liệu time-series.
Mỗi bản ghi được lưu cùng timestamp, giúp việc truy xuất dữ liệu chính xác và rõ ràng khi xây dựng biểu đồ lịch sử, báo cáo và các màn hình phân tích hiệu suất.
Cấu trúc database được thiết kế với mapping rõ ràng giữa thiết bị, measurement và các thông số điện. Điều này giúp hệ thống dễ bảo trì và mở rộng khi cần thêm đồng hồ, cảm biến hoặc yêu cầu dashboard mới trong tương lai.
Giao diện người dùng - Grafana
Grafana được sử dụng làm tầng trực quan hóa và giao diện người dùng.
Các dashboard được thiết kế để giúp người dùng theo dõi vận hành và hiệu suất của hệ thống điện mặt trời từ tổng quan đến chi tiết. Dashboard chính cung cấp tóm tắt nhanh về sản lượng điện mặt trời, nguồn điện lưới và tải tiêu thụ, trong khi các dashboard chi tiết hiển thị giá trị điện ở cấp đồng hồ như công suất từng pha, điện áp, dòng điện, tần số và hệ số công suất.
Grafana cũng cho phép người dùng xuất dữ liệu hệ thống để lập báo cáo. Điều này giúp việc phân tích chính xác hơn, nhanh hơn và thuận tiện hơn cho công tác vận hành và bảo trì.
Ghi nhận
Dự án này được hoàn thành cùng với Mr. Hao Ho Huy.
Điểm nổi bật kỹ thuật
Tích hợp Modbus
Triển khai kỹ thuật: Polling và mapping dữ liệu qua Modbus RTU/TCP
Lợi ích: Thu thập dữ liệu ổn định từ đồng hồ, cảm biến và thiết bị điện mặt trời
Triển khai Edge
Triển khai kỹ thuật: Raspberry Pi 5 kết hợp Docker Compose
Lợi ích: Hạ tầng cục bộ dễ bảo trì cho vận hành hằng ngày
Lưu trữ Time-Series
Triển khai kỹ thuật: Cấu trúc measurement và timestamp trong InfluxDB
Lợi ích: Hỗ trợ phân tích lịch sử, xem xu hướng và xuất báo cáo
Dashboard vận hành
Triển khai kỹ thuật: Dashboard Grafana từ tổng quan đến chi tiết từng đồng hồ
Lợi ích: Theo dõi rõ ràng từ tổng quan hệ thống đến chi tiết thông số điện
Giá trị mang lại cho khách hàng
- Theo dõi thời gian thực sản lượng điện mặt trời, nguồn điện lưới và tải tiêu thụ trên một giao diện tập trung.
- Lưu trữ dữ liệu time-series lịch sử để phân tích, xử lý sự cố, so sánh và lập báo cáo.
- Cấu trúc mapping dữ liệu rõ ràng, có thể mở rộng cho thêm đồng hồ, cảm biến, dashboard, tích hợp hoặc site dự án mới.
- Triển khai edge bằng Raspberry Pi 5 và Docker Compose, giúp hệ thống dễ bảo trì hơn và giảm phụ thuộc vào hạ tầng từ xa.